Nguyên nhân chính của sự sụt giảm này là do khó khăn về thị trường và giá gạo xuất khẩu có xu hướng giảm, cộng thêm những ngày nghỉ Tết dương lịch và Tết Nguyên đán kéo dài nên đã ảnh hưởng tới hoạt động xuất khẩu. Thực tế hoạt động giao dịch mua bán gạo chỉ diễn ra trong khoảng 20 ngày của tháng 1, dẫn tới sự sụt giảm kim ngạch xuất khẩu đáng kể nói trên.

Cũng theo Bộ NN&PTNT, hiện các doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa ký được nhiều hợp đồng xuất khẩu do giá gạo của Việt Nam cao hơn gạo của các nước xuất khẩu khác như Ấn Độ và Pakistan.

Theo dự báo của Bộ NN&PTNT, khối lượng gạo xuất khẩu của năm 2012 có thể dao động ở mức 6,8-7,3 triệu tấn. Được biết, lượng gạo xuất khẩu được dự báo giảm cho 2 nước xuất khẩu lớn nhất thế giới là Việt Nam và Thái Lan trong năm 2012. Trong đó, khối lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam dự báo giảm 300 ngàn tấn, khối lượng gạo xuất khẩu của Thái Lan dự báo giảm 2,5 triệu tấn so với năm 2011.

Để tiếp tục đẩy mạnh họat động xuất khẩu gạo, theo các chuyên gia trong thời gian tới cần tập trung vào khai thác các thị trường cụ thể để giữ được thị phần, đồng thời đảm bảo thu mua lúa gạo ổn định để người nông dân có lợi nhuận từ 30% trở lên. Mặt khác, khuyến khích doanh nghiệp chủ động được nguyên liệu, vì thực tế hiện nay phần lớn doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Việt Nam chưa có vùng nguyên liệu, từ đó tạo điều kiện để xây dựng thương hiệu cho mặt hàng gạo của doanh nghiệp mình. Ngoài ra, cần tiếp tục chung tay hỗ trợ người nông dân thực hiện mô hình “Cánh đồng mẫu lớn” để góp phần nâng cao chất lượng gạo của Việt Nam…